wrapper

Хабарҳо

tgarenfrdehifarutr

Мақолаҳо

Бархӯрд бо терроризм ва роҳи минбаъдаи ҳифзи сулҳу оромиш

                           

      Шаклгирии вазъияти имрӯзаи геосиёсӣ дар Осиёи Марказӣ нишондиҳандаи он аст, ки Тоҷикистон дар фазои минтақа ҳамчун давлати миллии соҳибихтиёр дар муқобили ҳама гуна таҳдиду хатарҳои террористону ифротгароён мубориза мебарад ва устувории худро дар баробари бадхоҳонаш кафолат медиҳад. Аммо ин ҷо суоле ба миён меояд, ки оё хатари исломи сиёсии радикалиро қишрҳои дигари ҷомеа дарк кардаанд?
      Ин суолест, ки бояд ҳамагонро ҳушдор диҳад, то қишрҳои гуногуни ҷомеа ин хатарро дарк намуда, аз ҳар гуна паёмадҳои маргбори он пешгирӣ ва эҳтиёт намоянд. Ҷаҳони муосир илова ба рушду нумӯ ва пешравиҳояш дар соҳаҳои гуногуни ҳаёти ҷамъиятӣ, гоҳо дар гирдоби неши заҳрноки баъзе равияю ҳаракатҳое қарор мегирад, ки боиси рӯ ба нестӣ ниҳодани ёдгориҳои таърихии шаҳрҳои номдор ва маҳви қисме аз халқҳои бегуноҳ мешавад.

Муфассал ...
Хондан 77 маротиба
Баҳодиҳии мавод
(0 Овозҳо)

Умарҷон Ҳаитов: Теша ба решаи забон задан миллатро аз байн бурдан аст!

      Умарҷон Ҳаитов хонандаи синфи 11-и мактаби миёнаи 9-и ноҳияи Шаҳринав маҷмӯаи мақолаҳои таҳқиқотиашро атрофи баъзе вожаҳои забони тоҷикӣ таҳти унвони “Санҷиши қалам” ба чоп расонид. Дар пешгуфтори китоб Кароматулло Исмонов, номзади илмҳои филология, дотсент гуфтааст: Китобе, ки ҳоло хонанда ба даст дорад, маҷмӯаи мақолаҳоест, ки ба масъалаҳои вожашиносиву этимологияи вожаҳо бахшида шуда, ба қалами як мактаббача тааллуқ дорад. Масъалагузорӣ, таҳлил ва хулосагириҳои дар ин маҷмӯа овардашудаи Ҳаитов Умарҷон аз мутолиаи густарда, нуктасанҷӣ, муҳаббат ба забон ва бетафовут набудан дар қиболи масоили марбут ба он ҳикоя мекунад.

     Дар партави Паём ва дастгирӣ ёфтани лоиҳаи “Фурӯғи субҳи доноӣ...” ва дар робита ба нашри китоб тасмим гирифтем, то бо муҳаққиқи навҷавон суҳбате ороста, фишурдаи онро пешкаши хонандаи гиромӣ гардонем.

 — Умарҷон, Шумо мактаби миёнаро хатм накардаед, аммо маҷмӯаи мақолаҳоятон роҷеъ ба масоили гуногуни забоншиносӣ дар шакли китобча ба табъ расидааст. Мегуфтед, ки баррасии чунин мушкилоти забонӣ аз куҷо дар зеҳнатон омад?

— Ин фикрҳо дар замони таҳсил дар мактаб аз китобҳои дарсӣ, хусусан, забони модарии синфҳои 9-10 ба зеҳнам расид. Аснои раванди дарсҳо муаллимон ба мо — шогирдон супориш медоданд, то дар бораи номҳои деҳа, чашма, дарёҳо ва ғайра маълумот диҳем. Инчунин, супориш мешуд, то дар бораи вожаҳо фикрҳоямонро пешниҳод намуда, таҳлил намоем. Яъне, илҳом аз супориши муаллимони мактаб буд, ки шуруъ ба таҳқиқи вожаҳо намоям.

— Аввалин мақолаатон чӣ ном дошт?

— Аввалин мақолаи ман “Роҳгумкардагон” ном дорад, ки дар нашрияи “Файзи Пешво” ба нашр расида буд.

— Манзури ман дар бахши забоншиносӣ аст…

— Аввалин мақолае, ки дар бахши забоншиносӣ навиштаам, “Тире ҳаст, пас дефис куҷо шуд?” ном дошта, дар ҳафтаномаи “Омӯзгор” чоп шуда буд. Баҳси он ҳам атрофи мушкилоти аломатҳои тире ва дефис буд, яъне фарқ накардан ё риоя нанамудани вазоифи онҳо. Мушкилоти мазкур яке аз мушкилоти доғи забоншиносӣ ба шумор рафта, на танҳо истифодаи дурусти онҳо аз ҷониби донишомӯзону донишҷӯён риоя намегардад, балки дар аксар ҳолатҳо аз ҷониби муаллимону рӯзноманигорон ва муҳаррирону мусаҳҳеҳон низ дуруст ба кор бурда намешавад. Яъне, аксари рӯзномаву маҷаллаҳо ва китобу рисолаҳоро мебинем, ки истифодаи дурусти аломатҳои дефис ва тире дуруст ба кор бурда нашудааст. Ҳатто нафароне ҳам пайдо мешаванд, ки бо вуҷуди сарукор доштан бо масоили забоншиносӣ аз мавҷудияти аломати дефис хабар надоранд ё байни аломатҳои тире ва дефис фарқ гузошта наметавонанд. Ҳангоми муроҷиат ба онҳо кас ба посухҳое монанди “қаблан буду айни ҳол ба тире иваз шудааст”, “дефису тире вазифаи муштарак доранд”, “дефис гуфтанӣ аломат дар забоншиносӣ мавҷуд нест” ва ғайра низ мувоҷеҳ мегардад.

Аз ин рӯ, тасмим гирифтам, ки мавзуъро дунболагирӣ намуда, мақолае нависам ва дар ҳафтанома нашр намоям.

— Дар китобу барномаҳои дарсӣ оид ба мавқеи истифодаи тиреву дефис маълумот дода шудааст ё на?

                                                          

— Хушбахтона, дар бораи мавқеи истифодаи аломатҳои дефису тире дар китобҳои зиёди роиҷи таълими забоншиносӣ ва дастурӣ маълумоти лозима дода шуда, омӯзишу таълими онҳо аз ҷониби омӯзгорон ҳатмӣ гардонида шудааст. Масалан, дар роҳнамоҳои фанни забони тоҷикӣ омӯзгорон вазифадор карда шудаанд, ки донишомӯзонро ба вазифаи аломатҳои тире ва дефис дар забон ошно созанд. Инчунин, маълумотҳои лозимаро дар дигар дастурҳои забонӣ низ пайдо кардан имкон дорад. Мутаассифона, бо вуҷуди мавҷуд будани маълумоти дақиқ дар бораи мавқеи истифодаи дурусти аломатҳои дефис ва тире дар барномаву стандартҳои таълими забони тоҷикӣ, китобҳои дарсиву методӣ ва ғайра “забоншиносон” аз мавҷудияти ин аломатҳо хабар надоранд ё ба мавқеи дурусти истифодаи онҳо риоя намекунанд.

— Баррасии мушкилоти мазкур, яъне мавқеи истифодаи аломатҳои дефису тире чӣ вокунише нишон дод?

— Хушбахтона, баъди ба нашр расидан мақола қобили қабули бештари муаллимону забоншиносон гардид. Мутаассифона, нафароне низ пайдо шуданд, ки аз баррасии мушкилоти мазкур нороҳат гаштанд ва боиси ранҷиши хотирашон гардид.

— Агар махфӣ набошад, боиси ранҷиши онҳо чӣ гуна будааст?

— Боиси ранҷиши он афрод интиқоди ман аз муаллимону рӯзноманигорон ва дигарон будааст ва ба пиндори онҳо, набояд ин мавзуъ баррасӣ ва аз муаллимону рӯзноманигорон ва умуман, “забоншиносон” интиқод менамудам. Манзури ман баъзе аз муаллимону рӯзноманигорон аст, на ҳамаи эшон.

— Оё ин “ранҷишҳо” рӯи рӯҳияи Шумо таъсири манфӣ нагузоштанд?

— Албатта таъсир нагузоштанд! Чунки Пешвои муаззами миллат дар ин маврид дар асари гаронарзишашон — “Забони миллат — ҳастии миллат” мефармоянд: “Аз файзи Истиқлолият мо имкон пайдо кардем, ки омӯзишу таҳқиқи таърих, забон ва фарҳанги худро бидуни бими “ранҷиши дӯстон” ва бе ороиши дурӯғин, ки таърихи мо аслан ба онҳо ниёзе надорад, анҷом диҳем”.

— Дар китоби тозанашратон дидам, ки вожаи “фирдавс”-ро, ки то ҳол он арабӣ дониста мешуд, таҳқиқоти густарда анҷом дода, ба исбот расонидаед, ки вожаи мазкур тоҷикӣ аст, на арабӣ. Чӣ гуна?                                 

— Бале. Иддае вожаи мазкурро ба забони арабӣ нисбат медиҳанд, ки ғалат аст. Ман баъд аз таҳқиқ дар чандин фарҳангномаву асарҳои пажуҳишӣ дар ин самт ба хулосае омадам, ки вожаи “фирдавс” вожаи асили форсӣ-тоҷикист. Вожаи мазкур ба чандин маъноҳо истифода гашта, бештар ба маънои боғу биҳишт омадааст. Ин вожа дар китобҳои муқаддаси осмоние монанди “Инҷил”, “Таврот” ва “Қуръон” низ дида шуда, ҳатто дар аксари забонҳои ҷаҳонӣ, монанди забонҳои англисӣ, русӣ, фаронсавӣ, итолиявӣ, испанӣ, олмонӣ, юнонӣ ва ғайра низ истифода мешавад. Ногуфта намонад, ки вожаи “фирдавс” муарраби вожаи “пирдавс”-и форсист, ки фарҳангномаҳои муътабаре, монанди “Фарҳанги Онандроҷ”, “Бурҳони қотеъ” ва “Луғатномаи Деҳхудо” ин нуктаро таъйид намудаанд.

Мувофиқи манобеи дастрас пайдоиши вожаи “фирдавс” мутааллиқ ба замони ҳахоманишиҳо буда, аз маънои “замини гирдогирдаш девордор” ба мафҳуми “боғи калони сарсабз” расидааст.

— Шумо нагуфтед, ки вожаи “фирдавс” чӣ гуна аз забони форсӣ-тоҷикӣ ба забони арабӣ ворид гаштааст?

— Пайдоиши вожаи “фирдавс” сабаби худро дошта, ворид гаштани он ба забони арабӣ ва дигар забонҳои бонуфузи ҷаҳонӣ таърихи аҷибе дорад. Чи тавре ки дар боло гуфтем, вожаи “фирдавс” ба замони ҳахоманишиҳо тааллуқ дошта, аз ду вожа — “пейра” ва “дейза” иборат аст, ки маънои замини гирдогирдаш девордорро медиҳад. Яъне, шоҳаншоҳони ҳахоманишин дар ҳудуди императории пурқудрати хеш ба таври сунъӣ боғҳои бузургу васее ҷиҳати шикор ва осоиши хеш месохтаанд, ки дар онҳо ҳайвонҳои гуногун парвариш карда мешуданд. Ин пейрадейзҳо, яъне боғҳои атрофаш деворбардошташудаи ҳахоманишиҳо шоҳигариҳои атрофро ба худ ҷалб намуд. Аз ин рӯ, ба дастури шоҳони юнонӣ айни чунин боғҳо ҷиҳати осоишу шикори онҳо дар қаламрави кишварашон бо ҳамин номи форсии пейрадайзҳо сохта мешаванд. Ҳамин тавр, вожаи “фирдавс” тариқи забони юнонӣ ба соири забонҳои дигар ворид мешавад. Ногуфта намонад, ки вожаи “фирдавс” тавассути забони юнонӣ вориди китобҳои муқаддасе монанди “Таврот”-у “Инҷил” ва тавассути яҳудиёну масеҳиёни муқими Арабистон вориди забони арабӣ гардидааст.

— Оё вожаи “фирдавс” дар китоби зардуштиён “Авасто” дарҷ гардидааст ё не?

— Бале, зикр гардидааст. Алиакбар Деҳхудо — муаллифи китоби “Луғатномаи Деҳхудо” менависад, ки вожаи “фирдавс” дар шакли пейрадейза дар “Авасто” ду маротиба дарҷ гардидааст, ки маънои “гирдогирдаш девор”-ро медиҳад.

— Вожаи баҳсбарангези ҷон”-ро низ мавриди омӯзиши амиқ қарор додаед. Мегуфтед, ки чӣ боис гардид, то ба ин мвзуъ рӯ оваред?

— Бояд қайд намуд, ки баҳсу мунозираҳо атрофи вожаи “ҷон” ҳодисаи нав набуда, таърихи куҳан дорад. Вақтҳои ахир нафароне пайдо шудаанд, ки ҳадафмандона бошад ё худноогоҳ вожаи асили тоҷикии “ҷон”-ро пӯшиши арабӣ ва ҳатто динӣ дода, мардумро ташвиқ бар он мекунанд, ки аз истифодаи он иҷтиноб варзанд. Ҳарчанд дар сарчашмаҳои қадим пӯшиши арабӣ додани вожаи “ҷон” ба мушоҳида расад ҳам, аммо имрӯзҳо падидаи мазкур ранги дигар гирифта истодааст. Яъне, онҳое, ки мехоҳанд теша ба решаи миллат зананд, нахуст чанг ба забону фарҳанги миллӣ мезананд ва кӯшиш менамоянд, то забонро аз дохил вайрон созанду вожаҳои асилу таърихии форсӣ-тоҷикиро аз байн баранд. Мутаассифона, чунин ҳолатҳо дар ҷомеаи имрӯзаи мо зиёд ба мушоҳида мерасад.

Онҳое, ки вожаи “ҷон”-и тоҷикиро ба вожаи “ҷонн”-и арабӣ нисбат медиҳанд, бояд донанд, ки ғалат мекунанд.
                                                                                                                                                              

— Вожаи “ҷонн”-и арабӣ аз ҷон”-и тоҷикӣ чӣ тафовут дорад?

— Якум, забонҳои арабиву тоҷикӣ ду забони мустақилеанд, ки ба оилаҳои забонҳои аз ҳам мутафовит тааллуқ доранд. Яъне, забони арабӣ тааллуқ ба оилаи забонҳои сомист ва забони тоҷикӣ бошад, ба оилаи забонҳои ҳинду-аврупоӣ. Дуюм, фарқият дар зоҳирашон аст. Яъне, вожаи “ҷон”-и форсӣ як ҳарфи не ва вожаи “ҷонн”-и арабӣ ду ҳарфи не дорад. Сеюм, маъноҳои ҳар ду куллан аз ҳам тафовут доранд. Яъне, агар вожаи “ҷон” маънои руҳу равон ва азизу гиромиро диҳад, вожаи “ҷонн”-и арабӣ маънои падари ҷин, шайтон, иблис, аҷина ва умуман қувваи бадиро ифода мекунад.

Таҳқиқот дар ин самт нишон дод, ки баъзе донишмандону файласуфон ва муҳаққиқону фарҳангнигорони форсу тоҷик вожаи “ҷон”-ро руҳи ҳайвонӣ номидаанд ва ба маънои руҳи инсонӣ вожаи равонро истифода намудаанд.

— Шумо нагуфтед, ки чӣ гуна ба вожаи ҷон” пӯшиши арабӣ ё ин ки динӣ дода мешавад?

— Чи гунае дар боло гуфтем, вожаи “ҷон” илова ба мафҳуми руҳу равонро ифода карданаш маънои азизу гиромиро низ медиҳад, ки мардуми тоҷик онро ба таври васеъ ва фаровон истифода менамоянд. Ин истифодабарии онҳо то ҳаддест, ки вожаи “ҷон”-ро дар охири номҳои фарзандони хеш мегузоранд, дар муроҷиат ва навозиш бо “ҷон” ё “ҷони ман” ба мухотаби хеш муроҷиат менамоянд. Ҳолати мазкур баъзе нафаронеро, ки даъвои “донишмандӣ” ва “муллогӣ” доранд, нороҳат месозад. Ба ақидаи онҳо, ба касрат истифода бурдани вожаи “ҷон”, ки маънои шайтону иблисро дорад, аз шайтону иблис ёд кардан аст. Ҳатто, ин афрод “ҷон” садо кардан ё ба номи кас изофа кардани онро гуноҳ меҳисобанд. Бегумон, ин тоифа бехабар аз онанд, ки вожаи “ҷон”-и форсӣ-тоҷикӣ маънои зиндагӣ, ҳаёт ва нафас кашиданро ифода карда, ба “ҷонн”-и арабӣ рабте надорад. Дар муроҷиат истифода гаштани вожаи “ҷон” арзишу эҳтиром ва қадру қимати зиёд доштани муроҷиатшавандаро назди муроҷиаткунанда нишон медиҳад. Яъне, ба тарзи дигар гӯем, “ҷон” ё “ҷони ман” дар муроҷиат маънои “ту дар баробари ҷони ман наздам арзиш дорӣ” гуфтанро медиҳад.

— Чи гунае аз номи Шумо бармеояд, вожаи ҷонро ба ҳамроҳ дорад. Оё бо вожаи ҷон” доштани номатон Шумо ҳадафи тири маломати чунин афроди тангназар нагардидаед?

— Албатта, гардидаам. Ҳатто, баъзан вақтҳо маро тарсонида мегуфтанд, ки “вожаи ҷонро аз номат ҳазф намо, ки гунаҳгор мешавӣ”. Чунин ҳолатҳоро мушоҳида намуда, ман дар дуроҳа қарор мегирифтам ва намедонистам, ки ҳақ ба ҷониби кадомин аст. Аз ин рӯ, тасмим гирифтам, то рӯи вожаи мазкур ва таъриху этимологияи он пажуҳише анҷом диҳаму ҳақро ба ҳақдор расонам.

— Мақолае низ доред, бо номи Ҳақиқати баъзе вожаҳо”, ки фарогири беш аз даҳ вожаву таркиб мебошад?

— Мақолаи мазкурро ба он хотир навиштам, ки вақтҳои охир вожасозӣ ё истилоҳофаринии бо роҳи ғалат дар забони тоҷикӣ анъана гаштааст. Масалан, вожаи “авқот”, ки серистеъмолтарин вожа миёни мардум аст, ҳоло қариб ҷои вожаи “хӯрок”-и тоҷикӣ ва “таом”-и арабиро гирифтааст. Агар таърихи сохтани вожаи мазкурро надонӣ ва дар мавридаш таҳқиқ нанамоӣ, кас гумон мекунад, ки ҷамъи вожаи “вақт”-и арабист. Аммо вожаи мазкур аз шакли ҷамъи вожаи “қут”, ки “ақвот” аст, ҷойҳои ҳарфҳои “қ” ва “в” тағйир дода шуда, аз он вожаи “авқот” сохта шудааст, ки ғалат аст. Ё вожаи “паҳат”-ро мегирем, ки соддакардашудаи вожаи “падарлаънат” аст. Ё ин ки вожаи “чангак”, ки ҳоло васеъ истифода мешавад, дар тамоми фарҳангҳои мавҷудаи тоҷикӣ маънои мақсудро намедиҳад. Дар ин росто метавон садҳо вожа ва таркибҳоеро мисол овард, ки ба тарзи ғалат аз вожаву таркибҳои забони тоҷикиву арабӣ ва туркиву русӣ сохта шудаанд, ки миёни мардум бо суръат паҳн гардида, дар андак муддат доираи истеъмоли вожагони асили форсӣ-тоҷикиро танг менамоянд ва ҷойгузини онҳо мегарданд. Албатта, ғунҷоиши тамоми ин вожаву таркибҳо дар як мақола аз имкон берун аст…

— Яъне, Шумо гуфтаниед, ки таҳқиқотатонро дар ин самт идома доданиед?

— Бале. Тасмим гирифтаам луғатномае зери ҳамин унвон — “Ҳақиқати баъзе вожаҳо”, ки фарогири беш аз сад вожаву таркиби серистеъмоли миёни халқ бошад, таҳия намуда, пешкаши ҳаводорону дӯстдорони забону фарҳанги тоҷик гардонам. Ба мақолаи мазкур, ки фарогири 15 вожаву таркибҳо мебошад, вожаву таркибҳои нав ба нав илова намуда истодаам.

— Гуфта метавонед, ки ин луғатномаатон кай ба табъ мерасад?

— Агар умр вафо кунад, таҳияи луғатномаи мазкурро дар арафаи хатми мактаби миёна анҷом хоҳам дод.

— Инчунин, Шумо бар масъалаҳои сарфӣ (морфологӣ) низ даст задаед, ки таҳлилҳои муқоисавӣ бо забони англисӣ мебошад. Таҳлили муқоисавии масоили забонии ду забон бароятон мушкил набуд?

— Албатта, мушкил аст. Барои таҳлил намудани баъзе масоили забоншиносӣ, чи сарфӣ (морфологӣ) бошад ва чи наҳвӣ (синтаксисӣ), муҳаққиқ ё таҳлилгар нахуст бояд аз забони модарии хеш ба хубӣ огаҳӣ дошта бошад, нозукиҳои дастурӣ ва таърихи забонро хуб донад, сипас, ба он забони хориҷие, ки бо забони модариаш муқоиса мегардад, ворид бошад.

— Дар ин самт як нукта диққати маро ҷалб намуд. Шумо дар мақолаи “Категорияи ҷамъбандӣ пасвандҳои -гон, -вон, -ён ва -es-ро, ки вариантҳои пасванди -он ва -s мебошанд, инкор кардаед. Чаро?

— Таҳқиқот нишон дод, ки ба истилоҳ, боиси пайдоиши гунаҳои пасванди -он, ки -гон, -вон, -ён мебошанд, хатти кирилик мебошад. Ҳарфҳои -в-, -й- ва -г- моли пасванди -он набуда, мутааллиқ ба ҳамон вожаеанд, ки бо он ҷамъ баста мешаванд ё ба хотири осон гаштан байни вожаву пасванд гузошта мешаванд. Ҳарфи -e- гирифтани пасванди ҷамъсози -s дар забони англисӣ низ ба хотири талаффузи осони вожаҳост.

— Пасванди ҷамъсози -ҳо чӣ нақш дар забони тоҷикӣ дорад?

— Пасванди -ҳо чун қоида хоси исмҳои беҷон аст. Аммо пасванди мазкур айни ҳол ҷои истеъмоли пасванди -он-ро танг намуда, онро аз доираи истеъмол дар забони тоҷикӣ берун карда истодааст. Эҳтимол дорад, ки дар ду-се даҳсолаи оянда пасванди -он аз истеъмол баромада, ҷои онро пасванди -ҳо гирад.

— Дар китобатон, ки фарогири мақолаҳоеанд бахшида ба масоили гуногуни забоншиносӣ, мақолаеро низ ҷой додаед, ки аз таърих, маконҳои сайёҳӣ, фарҳанг ва урфу одати мардуми як деҳа ҳикоя мекунад. Чаро?

— Воқеан, мақолаи мазкур таҳқиқотӣ буда, ба таърихи як деҳа бахшида шудааст. Аммо дар мавриди топоними “хуҷӣ”, ки номи деҳ аст ва вожаи “сайл”, ки номи ҷашни миллист, таваққуфи бештар шудааст. Аз ин рӯ, тасмим гирифтем, ки мақолаи мазкурро дар китоб ҷой диҳем.

— Дар оянда барои идомаи таҳсил чӣ нақшаҳо доред, манзур ба кадом донишгоҳ ҳуҷҷат супориданиед?

— Барои дар куҷо таҳсил кардан ҳоло ба хулосаи аниқ наомадаам, аммо дар дил орзуи рӯзноманигор шуданро мепарварам. Чунки рӯзноманигорӣ ҳарчанд пешаи мушкилу заҳматталаб бошад ҳам, пешаи пуршарафест, ки аз кас дақиқназарӣ ва нуктасанҷии зиёдро талаб мекунад. Агар нафаре хоҳад, ки бидуни таҳсил дар донишкадаву донишгоҳҳои олӣ, надонистани ду-се забони хориҷӣ, истифодаи дурусти интернет ва васоитии техникии компютериву иттилоърасонӣ, надоштани мутолиаи фарох дар матбуоти даврӣ ва китобу адабиёти зарурӣ рӯзноманигор шавад, ба ҷони худу дигарон ҷабр мекунад. Чунки як таҳлили нодуруст ё нашри як хабари носанҷида метавонад боиси нооромии кишвар ё барангехтани иғво гардад, ба обрӯ ва ҳаёти нафаре ё нафароне таҳдид кунад…

— Аз китоби тозанашр ва адабиёту манобеи зиёди дар он истифодакардаи Шумо маълум мегардад, ки мутолиаи фарох доред, яъне, бисёр китоб мехонед. Аз китобхонаи мактаб истифода мебаред ё аз китобхонаи деҳаатон?

— Мутаассифона, ба чунин иқдомҳо китобхонаи мактаб талаботи муҳаққиқро қонеъ карда наметавонад ва ташнагии шадиди толиби илмро шикаста наметавонад. Китобдори китобхонаи деҳаро аксар вақт дар ҷои кораш ёфтан имкон надорад. Яъне, баъди даҳҳо маротиба рафтани хонанда ё китобдорро дар китобхона намеёбад ё китобро. Китобхонаи марказии ноҳия низ китобҳои лозимаро доро нест.

— Пас, аз куҷо адабиётро дастрас мекунед?

— Ман асосан адабиётро бо ду роҳ дастрас менамоям: аз китобхонаҳои шахсии муаллимони собиқадор ва Китобхонаи миллии Тоҷикистон.

— Шумо узви Китобхонаи миллии Тоҷикистон ҳастед?

— Бале, ҳастам. Охирон хонаи умеди ман он ҷост. Яъне, китобҳоеро, ки дастрасиашон дар деҳаву ноҳия бароям мушкил мешавад, аз Китобхонаи миллӣ дастрас мекунам. Чунки дар Китобхонаи миллӣ тамоми шароит барои хонандагон муҳайё карда шудааст. Ин ҳам албатта аз иқдомоти Роҳбарияти Олии кишвар, хусусан, Пешвои муаззами миллат аст, ки барои ташнагони илму фарҳанг фароҳам овардаанд.

Ҳоло аз адабиёти электронӣ бештар истифода мебаранд. Шумо низ аз ин навъи адабиёт истифода мекунед?

— Албатта. Аллакай дар китобхонаи электронии хеш зиёда аз сад китоб дар самти забоншиносӣ, адабиётшиносӣ ва таърихро захира дорам ва истифода менамоям. Агар хизматрасонии электронии китобҳо дар китобхонаҳои мактаб, деҳа ва ноҳия ба роҳ монда мешуд, то хоҳишмандону дӯстдорони китоб аз онҳо истифода мекарданд, хуб мешуд.

— Барои дигар хонандагон чӣ гуфтанӣ доред?

— Албатта, дар ин давру замон касе касеро ба коре маҷбур карда наметавонад. Аз ин рӯ, фикр мекунам, ки дар мактабҳои оливу миёна усулҳои ҷалбсозии наврасону ҷавононро ҷиҳати мутолиаи китоб ба роҳ мондан лозим, то дар вақтҳои холигӣ ба китобхонаҳо рӯ оранду ба китобхонӣ машғул гарданд. Ҷавононе, ки ба китобу китобхонӣ ва эҷоду таълиф рӯ меоранд, ташвиқу тарғиб ва руҳбаланд карда шаванд, то ҳамчун олимону донишмандон ва ихтироъкорону навофарони оянда рушд намоянд ва дар пешрафту тараққиёти Ватани азизамон ва муаррифии миллати бофарҳангу дорои таърихи куҳан доштаамон саҳмгузор бошанд.

— Барои суҳбати пурмуҳтаво сипосгузорам ва дар эҷоду таълифоти нав ба наватон барору муваффақият хоҳонам!

— Миннатдорам, саломат бошед.

 

 Мусоҳиб: Умед Пудинаев,
муҳаррири сомонаи Институт

Муфассал ...
Хондан 100 маротиба
Баҳодиҳии мавод
(0 Овозҳо)

Тарбияи ҷавонон дар рӯҳияи ватандӯстӣ

                           
     “Барои тар
ғиби васеи моҳияти истиқлолият ва озодӣ, соҳибватаниву соҳибдавлатӣ ва арзишҳои неки миллӣ тамоми зиёиёни мамлакат ва андешаи ҳар як сокини кишвар, бахусус, наврасону ҷавонони мамлакат мазмун ва моҳияти соҳибистиқлоливу озодиро ҳарчи бештар ҷой намоянд[1] Эмомалӣ Раҳмон
        Аз замони ба даст овардани Истиқлолияти давлатӣ 28 сол сипарӣ мешавад. Мо љавонон шоҳиди он ҳастем, ки аз рӯзҳои аввали соҳибистиқлол гардидан, кишвари мањбубамон дар раванди барқарорсозӣ ва ташаккули давлату давлатдории нав ба мушкилоту монеаҳои сангине рӯ ба рӯ гардида буд. Аммо бо ташаббус ва сиёсати хирадмандонаи Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ – Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон, муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон сулҳ ва вањдати миллӣ барќарор шуд. Пас аз барпо шудани сулҳ ва ризояти миллӣ кишвари мо роҳи бунёди давлати демократию ҳуқуқбунёдро пеш гирифт.
       Таваҷҷуҳ ва ғамхории падаронаи Сарвари кишвар, муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон ба ҷавонон аз рӯзҳои аввали соҳибистиқлолӣ возеҳу равшан ба назар мерасид. Новобаста аз сахтиҳо ва нокомиҳои пай дар пайи пешомада Пешвои миллат ба баррасии масъалаҳои марбут ба ҷавонон ва сиёсати ҷавонон афзалият медод. Дар ин давра яке аз дастовардҳои арзишманд он ба ҳисоб меравад, ки новобаста аз вазъияти ногувор (ҷанги шаҳрвандӣ) мулоқоти нахустини расмии Роҳбари мамлакат-Раиси Шӯрои Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон, муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон бо намоядагони ҷавонони ҷумҳурӣ дар 70-ум рӯзи сарварӣ – 2 феврали соли 1993 баргузор мегардад[2]. Ин нишони дар воқеъ ғамхор, пуштибон, дастгир ва парастор будани Сарвари кишварро нисбат ба ҷавонон аз рӯзҳои аввали соҳибистиқлолӣ инъикос менамояд.
      Афзалиятҳо ва самтҳои калидии сиёсати давлатии Тоҷикистон ҷиҳати баромадан ба масири рушди устувор дар Стратегияи миллии рушди кишвар дарҷ гардидаанд. Дар ин замина таъмини истиқлолияти энергетикӣ ва истифодаи самарабахши нерӯи барқ, аз бунбасти коммуникатсионӣ баромадан, ба кишвари транзитӣ табдил ёфтан, ҳифзи амнияти озуқаворӣ ва дастрасии аҳолӣ ба ғизои хушсифат, инчунин, вусъат додани шуғли пурмаҳсул ба ҳайси ҳадафҳои стратегии мо муайян карда шудаанд[3]. Ин ҳадафҳо на танҳо манфиати Тоҷикистон, балки манофеи тамоми минтақаро ифода мекунанд.
      Боварӣ дорем, ки ҳамкориҳои ҳамоҳангшуда дар доираи Стратегияи зикршуда дар самтҳои калидии амал имкониятҳои кишварҳои минтақаро метавонанд бамаротиб тавсеа бахшанд.
    Ҳамаи ин аз он шаҳодат медиҳад, ки Ватани азизи мо дар ин 28 соли истиқлолияти худ ба дастовардҳои беназир соҳиб гардид. Масалан, қабул гардидани Конститутсия низ ба даврони Истиқлолият рост меояд. Истиқлолият воқеан гавҳари ноёб аст. Имрӯз мо миллатҳоеро медонем, ки шумораашон миллионҳо нафар асту аммо давлату ҳудуди мустақил надоранд.
    Ҳоло Ҷумҳурии Тоҷикистон тақдири сарнавишти худро аниқу мушаххас дарк намуда ба сохтмони давлати ҳуқуқбунёд тамоми ҳастиашро равона сохта истодааст. Дар замони ҳозира ҷавонон ҳамчун баёнгари соҳибихтиёрӣ ва сарчашмаи ягонаи ҳокимият баромад карда онро бевосита ва ё бавосита амалӣ мегардонанд. Солҳои баъди қабули Конститутсияи Тоҷикистони соҳибистиқлол воқеан давраи пойдории ҳаёти конститутсионӣ, ҷустуҷӯй ва интихоби роҳи нави инкишоф баъди пошхӯрии ҷамъияти сотсиалистӣ буд. Ҷомеа бе дурнамои инкишофи таърихӣ ва интихоби роҳи аниқи инкишоф пеш рафта наметавонад. Беҳуда нест, ки дар суханрониҳояш Президенти кишварамон борҳо таъкид карда буд, ки «раванди нави таърих ба души давлати соҳибистиқлоли мо вазифаҳои басо мураккаб, масъулиятнок ва вазнин гузошт»[4]. Аз ин рӯ, Истиқлолияти давлатиро мо ҷавонон бояд  чун гавҳараки чашм ҳифз намоем.
     Имрӯз олимон, коршиносон ва мақомотҳои қудратӣ эътироф мекунанд, ки дар мубориза бо ифротгароӣ ва терроризм ба роҳ мондани чораҳои таблиғотию ташвиқотӣ ва фаҳмондадиҳӣ дар байни аҳолӣ ва хусусан ҷавонон амри зарурист. Зеро ҷалби ҷавонон ба сафи ҳизбу ҳаракатҳои ифротӣ ва гурӯҳҳои террористӣ, инчунин иштироки онҳо дар ҷангу муноқишаҳои давлатҳои хориҷӣ, ба яке аз масъалаҳои доғи ҷомеа табдил ёфтааст. Мақомоти ҳифзи ҳуқуқ, ниҳодҳои марбутаи давлатӣ ва ҷомеаи шаҳрвандӣ барои пешгирии шомилшавии ҷавонон ба ҳизбу ҳаракатҳои террористиву ифротгаро чораҳои судманд меандешанд, ки то кунун натиҷаҳои мусбате ба бор овардааст.
      Мо ҷавонони кишвар ҳамчун нерӯи фаъолу боғайрат, ташаббускору созанда, кӯшиш мекунем дар раванди бунёди Тољикистони азиз саҳми худро гузорем.
     Барои худшиносию ҳувияти миллиро пайдо намудан мо ҷавонон ва насли наврас бояд ба таърихи ниёгони худ назар афканем, аз таҷрибаи бою ғании аҷдодони гузаштаи худ истифода барем. Ба олимону бузургон ва сиёсатмадорони гузаштаи худ пайравӣ кунем. Доимо ҳушёру зирак бошем, вақти худро беҳуда сарф накунем, барои аз худ намудани ҳунару касбҳои замонавӣ кӯшиш ба харҷ диҳем, забонҳои гуногунро омӯзем, барои таълиму тарбияи худ масъулиятнок бошем, ба Ватану миллати худ хизмат намуданро аз хотир набарорем. Читавре ки, Пешвои миллат қайд мекунанд: «Ҷавонон дар ҷомеаи навини Тоҷикистон нерўи азиму тавоно ва навовару ташаббускоранд»[5].
     Ҳамин тариқ, на танҳо ҷавонон, балки ҳар як шаҳрванди кишвар бояд ба қадри давлати соҳибистиқлол ва зиндагии орому осуда расида, ҳеҷ гоҳ зиракии сиёсиро аз даст надиҳанд ва ҳаргиз фирефтаи таблиғоту ақидаҳои бебунёди ифротӣ нашаванд. Зеро надонистани қонун ҷавобгариро истисно намекунад.

Ра
ҷабалиев Хайрулло,
ходими хурди илмии Институт
 
                            Рӯйхати адабиёт:
  1. Паёмҳо. http://www.mmk.tj/president/letter/
  2. Иқтибос аз паёми Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон ба маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон. http://ttu.tj/leader-of-nation/
  3. «25 сол муқаддам, 16 ноябри соли 1992, бо масъулияти бузург…» http://www.tvt.tj/25-sol-mukaddam-16-noyabri-soli-1992-bo-masuliyati-buzurg
  4. Эълон гардидани соли 2017 «Соли ҷавонон» амри таърихист. https://miraliev.com
  5. Асосгузори сулҳу Ваҳдати миллӣ - Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон
 
[2] Эълон гардидани соли 2017 «Соли ҷавонон» амри таърихист. https://miraliev.com 
[3] Иқтибос аз паёми Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон ба маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон. http://ttu.tj/leader-of-nation/
Муфассал ...
Хондан 66 маротиба
Баҳодиҳии мавод
(0 Овозҳо)

Ҷавонон ва ҳифзи манфиатҳои миллӣ

               
     Ҷумҳурии Тоҷикистон бо ба даст овардани истиқлолияти давлатӣ рӯйдодҳои бисёр пуртаҳлукаю ҳассоси таърихиро пушти сар намуд. Дастовардҳои имрӯзаи даврони соҳибистиқлолӣ насли ҷавонро ба суботу созандагӣ роҳнамоӣ менамояд. Ин тасмими арзишманд кишварамонро ба рушди босуботу амнияти комил ва касб намудани обрӯву эътибори арзанда дар арсаи байналмилалӣ ноил гардонд, ки  бе муҳобот дар ниҳоди насли ҷавон ба хостаҳо ва нерӯву тавоноӣ ва умед бахшидан ба ояндаи дурахшони Ватанамон аз омилҳои асосӣ гардид.
     Ҳарчанд давраҳои тақдирсози кишварамон бо хотираҳои ибратомӯзу таърихӣ пушти сар шуданд, вале дар шароити мураккаби ҷаҳони муосир ҳифзи манфиатҳои сиёсиву иқтисодӣ ва фарҳангию иҷтимоӣ назди мо, ҷавонон, вазифаҳое истодаанд, ки иҷрои онҳо барои таҳкими истиқлолият ва бақои давлату миллат аҳмияти бузургеро доро мебошанд. Бо ибораи Сарвари давлат, Асосгузори сулҳу Ваҳдати миллӣ- Пешвои миллат, муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон: «Пеш аз ҳама бояд сари ин проблема андеша кунем, ки дар давраҳои ҳассосу тезутунд шудани муносибатҳои байни абарқудраҳо барои ҷорӣ намудани низоми нави ҷаҳондорӣ, сарфи назар аз мавҷудияти ақидаҳои мухталифи сиёсиву динӣ ва иҷтимоӣ дар ҷомеа, мо барои ҳифзи сарвати бузургтарин ва бебаҳои худ, яъне Ватан ва истиқлолияти миллӣ муттаҳид бошем, барои ҳифзи манфиатҳои милливу давлатии худ зиракиро аз даст надиҳем».
     Бешубҳа, дар чунин шароит зарур аст, ки асоси тафаккури нави сиёсӣ ва фарҳангии ҷавононро ғояи таҳкими истиқлолияти давлат, ваҳдату худшиносии миллӣ, ҳисси ватандӯстиву ватанпарастӣ, таъмини амният, ҳифзи тамомияти арзӣ ва татбиқӣ манфиатҳои умумимиллӣ ташкил диҳанд. Барои насли ҷавони имрӯза арзишҳои умумимиллӣ ва умумидавлатии Тоҷикистон ва ҳифзи онҳо бояд аз ҳама гуна манфиатҳо бартарӣ дошта, бо роҳу усули муосиру ҷавобгӯй ба талабот ҳаёти онҳо пойдевори тарбияи ватандӯстии ҷавононро фаро гирад.
     Таҷрибаи сиёсии ҷаҳони муосир собит сохт, ки иқтисоди ғаниву устувор ва ҳатто артиши пуриқтидори замонавӣ наметаванд амнияти давлатро ба таври бояду шояд таъмин намояд. Дар ин дигаргуниҳои сиёсӣ ва хатарҳои умумибашарӣ танҳо давлатҳое амнияти худ ва осоиштагии мардумро аз чунин ҳодисаҳои фоҷиабор эмин дошта метавонанд, ки сиёсати озмудашударо бо пуштибонии халқи дорои хирад ва зиракии сиёсӣ амалӣ намоянд. Далели ин гуфтаҳои банда, кишварҳои Сурия, Ироқ ва Ливия аст, ки сатҳи рушди маърифати сиёсии бархе аз сокинонаш аз ҷумла ҷавонон паст буда, оқибат боиси фалаҷ гардидани амният ва суботи кишварашон гардид. Ин амалро мо ҷавонон хиёнат ба Ватан ва миллат меҳисобем.
     Бархе аз таҳлилгарон ва сиёсатшинос бар он ақидаанд, ки сокинони кишварҳои зикргардида, дорои зиракии сиёсианд, вале онҳоро дахолати баъзе аз кишварҳои хориҷӣ ба ин ҳол гирифтор намуд. Пас дар ин ҷо суолҳое пайдо мегарданд: Кӣ ва чӣ онҳоро ба ин ҳол гирифтор намуд? Пас агар онҳо дорои донишҳои хуби сиёсианд чаро ватани худро ба чунин ҳол гирифтор кардаанд? Магар касро ба роҳи бад бо зурӣ бурда мешавад? Қобили қайд аст, ки дилхоҳ амалҳои манфӣ паёмадаш вобаста аз зарфи донишҳои сиёсист.
     Бинобар ин, Президенти кишвар, муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон ҳамеша ба ҷавонон таъкид менамоянд, ки ҳушёриву зиракии сиёсиро аз даст надиҳанд, зеро огоҳ будан аз равандҳои сиёсиву ҷараёнҳои ҷаҳонишавӣ моро водор месозад, ки пеш аз ворид шудан ба ҳаводиси сиёсӣ онро таҳлил ва муайян намоем.
     Мутаассифона, имрӯзҳо бархе аз ҷавонони ноогоҳ ва гумроҳи мо низ ба якчанд амалҳои номатлуб, ба монанди ифротгароӣ ва хусумати мазҳабиро пайравӣ намуда, бо даъвати афроди иғвогару ҷиноятпеша даст ба ифротгароӣ ва амалҳои хилофи амният ва суботи кишвари мо зада истодаанд. Дигаронро низ мехоҳанд ба ин роҳи бад раҳнамоӣ намоянд.
Бояд тазаккур дод, ки чунин кирдорҳои ҷиноятпеша муқобили манфиатҳои миллии мо буда, ҳимоя ва ё пешгирии он имрӯзҳо хусусиёти умумимиллӣ пайдо мекунад.
Қобили қайд аст, ки раванди ифрогароӣ яке аз падидаҳои номатлуб буда, тамоми ҷаҳонро ба такон оварда, дар ибтидои асри 21 хислати ҷаҳониро ба худ касб намуда аст, ки на танҳо барои кишварҳои алоҳида ё минтақаҳои муайян, балки хатари умумиинсониро дар сайёра ба бор овардааст.
     Яке аз чунин гурӯҳҳои ифротию террористӣ ин гурӯҳи ба ном «Давлати исломӣ» аст. Аслан тибқи маълумоти мавҷуда ҳадафи аслии ин гурӯҳи террористӣ таъсиси хилофат буда, бар зидди давлатҳои дунявӣ ва деморатӣ равона гардидааст. Тибқи нақшаи ин гурӯҳи хунхор бояд ҳамаи давлатҳо маҷбуран ишғол кардаву тобеи хилофати худ гардонанд.  Аз ҷумла Ҷумҳурии Тоҷикистонро низ ҳамчум давлати дунявӣ ва демократӣ дар нақшаи худ ҷой додаанд. Чунончи, дар давоми солҳои охир тамоми амалҳои террористии дар кишварамон суратгирифтаро ин гурӯҳи террористӣ бар душ гирифтааст (куштори сайёҳон дар Данғара ва ғайраҳо).
Барои амалӣ намудани ҳадафҳои носолими худ ин гурӯҳи террористии ба ном «Давлати исломӣ», аз ҳар роҳу восита истифода намуда, ҷавононро, ки ҳамчун қишри ҳассос ва таъсирпазири ҷомеаанд ба коми худ мекашанд. Аслан ин гурӯҳи террористӣ барои ҷалби ҷавонон ба сафи худ аз чунин роҳу воситаҳо истифода менамоянд:                
     Якум, тариқи фазои маҷозӣ - шабакаҳои интернетӣ яке аз субъекҳои паҳннамоии хабарҳо ва алоқаҳои бемаҳдуд байни инсонҳо гардида аст, ифротгароён маҳз барои ҷалби ҷавонон ба гурӯҳҳои худ аз интернет истифода мебаранд. Онҳо дар шабакаҳои иҷтимоӣ бо ному насабҳои гуногун ва ҳатто духтарона бо тарзи гунонгун бо дилхоҳ инсонҳо шинос шуда, онҳоро баъди омӯзиш ва баъд аз пайдо намудани ҷои заифии ҷавонон дарёфт намуда, онҳоро фиреб мекунанд ва ба сафи худ даъват менамоянд.
     Дуюм, таҳрифи ақидаҳои исломӣ ва тарғиби он миёни ҷавонон – бо истифода аз дини Ислом ва ваъдаи ҷиҳод ҷавонони намозгузор ва эътиқодмандро ба сафи худ даъват менамоянд. Мисол: Барои ҷалби ҷавони эътиқодманд  сараввал бо он баҳсҳои аз Ислом ва сураҳои Қуръон менамоянд ва баъди дӯстӣ дар муддати муайян ӯро ба сафи худ даъват мекунанд.
     Сеюм, пешниҳоди маблағҳои калон - дар дилхоҳ ҷомеа ҷавононе мавҷуданд, ки ба мушкилоти иқтисодӣ гирифторанд ва барои ҳалли ин мушкилот онҳо ҳама роҳу воситаҳоро меҷӯянд ва баъзеашон ба чанголи ин гурӯҳи террористӣ меафтанд.
     Чорум, тариқи даъвати шиносҳо ва ё хешутаборон – бо даъватӣ шиносону наздикон ба ин роҳ мераванд. Бадбахтии ҷомеаи имрӯза дар он аст, ки имрӯзҳо тақлидкорӣ миёни ҷавонон авҷ гирифтааст ва ҳангоми дидани баъзе наворҳо аз ҷониби дӯстон ва ё дидани дӯстони худ савори мошинҳо, ҳисси тақлидкории онҳо авҷ гирифтаву онҳоро ба ин роҳ гирифтор менамоянд. 
     Панҷум, бемории равонӣкамина бар он ақидааст, ки 70%-и ҷавонони ба сафи гурӯҳҳои террористӣ аз он ҷумла ба ном «Давлатӣ исломӣ» пайвастаанд, гирифтори бемории равонӣ мебошанд, зеро ҷавони солим ба ҳеҷ ваҷҳ ба ин роҳ намеравад. Омилҳои боздорандаи ӯ хоини Ватану миллат, оила ва волидайн аст.
     Ҷавонон бояд дар хотир дошта бошанд, ки пуштибонӣ аз чунин афрод хатои бузург ва хиёнат ба давлату миллат буда, баръакс, мубориза бар зидди терроризми байналмилалӣ ва эктремизм ба хотири ҳифзи манфиатҳои миллии сохти конститутсионӣ ва Истиқлолияти давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон вазифаи муқаддаси ҳар фарди бонангу номуси кишвар мебошад.
Ҳамчунин, хотиррасон бояд намуд, ки ҳодисаҳои ваҳшатборе, ки зери ниқоби дини Ислом бо қатли ваҳшонияти одамон ҳатто занҳои мусалмон рух дода истодааст, бори дигар исбот намуд, ки чунин аъмоли ваҳшиёна ба дини Ислом умуман иртибот надорад ва шариати Ислом онро дар ҳама шакл ва ба чи хотире набошад, қатъиян маҳкум мекунад. Ба ибораи дигар, дини муқаддаси Ислом ба чунин «пуштибонҳо»-и ҷоҳилу разил эҳтиёҷе надорад.
       Бинобар ин, ҳар фарди солимфикр ва равшаниродаро зарур аст, ки барои ҳидояти ҷавонон дар рӯҳияи эҳтиром ба арзишҳои милливу инсондӯстӣ бетараф набошанд.
     Таърихи тамаддун ва дастоварҳои арзандаи кишварҳои абарқудрату мутамаддин собит менамоянд, ки омӯзиши афкори насли ҷавон, фароҳам овардани имконоти ташаккулёбӣ ва муҳайё намудани омилҳое, ки ба нерӯҳои зеҳниву ҷисмонии онҳо замина мегузорад, асоси  рушди пешрафти ҳар кишвар аст. Бо инобати он, ки насли ҷавон табақаи ҳассоси ҷомеа ва ба сифати як нерӯи пуриқтидори бунёдкору пешбаранда шинохта ва эътироф шудааст, мақоми сиёсию иҷтимоии он низ на фақат неруи демократии ҷомеа ва давлатро, балки хусусиятҳои таҳаввулот, стратегияи тараққиёт ва ояндаи кишварро муайян мекунад. 
     Маҳз ҳамин ҷанбаҳои муҳимми тақдирсози ояндаи кишварамонро ба инобат гирифта, Пешвои миллат, муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон пайваста дар ҳамаи баромадҳои худ ва дар ҳамаи Паёмҳои худ ба Маҷлиси Олии кишвар вобаста ба пешрафт, зиракии сиёсӣ ва татбиқи сиёсати ҷавонон таъкид менамоянд. Ҳатто барои дастгирии ҷавонон бо ташаббуси Пешвои миллат соли 2017-ум дар кишвар «Соли Ҷавонон» эълон гардида буд.
     Асосгзори сулҳу ваҳдати миллӣ - Пешвои миллат, муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон бо дар назардошти боло рафтани ниёз ба ворид намудани технологияҳои муосир дар рушди соҳаҳои ҳаёти халқ ва дар ҷойи дигар бурузи тамоюли ифротгароӣ, ки дар маркази ҳар дуи он ҷавонон қарор мегиранд, дар Паёми навбатии худ ба Маҷлиси олии кишвар вобаста ба рушди илму маориф ва сатҳу сифати таълим ва ҷалби ҷавонон ба илм таъкид намуданд, ки то ин қишр аз ҳар вақта беш ба созандагию рушд ҷалб карда шуда, падидаҳои ифротгароӣ миёни онҳо коҳиш дода шаванд.      
     Дар гузашта миёни мардум ақидае вуҷуд дошт, ки гӯё ватандӯст будан, ин ҷон супоридан барои Ватан бошад. Албатта, ин андеша то ҷое дуруст аст. Ҳамзамон ватандӯстӣ аз амалҳои хурдтарини ҳар як шахс метавонад маншаъ гирад, аз ҷумла доштани оилаи хуб, беҳтарин мутахассиси ягон соҳа шудан, доштани касб ва умуман, амале, ки манфиатовар бошад ва ҳатто дар ҳолати манфиатбахш набудан, басанда аст, ки зараррасон набошад. Ҳар лаҳза бо ғурур қоил мешавем, ки Ватани худ ифтихор дорем. Албатта, бо Ватан ифтихор кардан хуб аст, вале беҳтар он аст, ки аз рафтору кирдори мо, аз дастоварду ташаббусҳои мо, аз созандагиву бунёдкориҳои мо Ватан аз мо ифтихор кунад.

   
     Муллоев Мулломухтор, ходими илмии
     шуъбаи Осиёи Марказии Институт
Муфассал ...
Хондан 193 маротиба
Баҳодиҳии мавод
(0 Овозҳо)
 

Дар бораи мо

 Институти омӯзиши масъалаҳои давлатҳои Осиё ва Аврупо муассисаи навтаъсиси илмӣ-тадқиқотӣ буда, он бо Қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 28 октябри соли 2016 №466 дар сохтори Академияи илмҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон ташкил шудааст. Институти мазкур ягона муассисаи илмиест, ки ба омӯзиши сиёсат, иқтисоди ҷаҳон, афкори иҷтимоӣ, забон, адабиёт, таърих, ҷунбишҳои динию идеологӣ ва сиёсӣ, низоъҳои минтақавӣ дар кишварҳои Осиё, Аврупо ва Америка машғул мебошад. 

Самтҳои ҳамкорӣ

  • таҳқиқ ва таҳлили масъалаҳои вобаста ба сиёсат, иқтисодиёт, иҷтимоиёт, тамаддун, фарҳанг ва забони кишварҳои хориҷӣ аз нигоҳи илми муосир;
  • омӯзиши масъалаи рушди иҷтимоӣ-сиёсӣ, сохтори идоракунӣ, сисёсати инноватсионии давлатҳои хориҷӣ;
  • ташкили конференсияҳои илмӣ, семинарҳо ва мизҳои мудаввар дар мавзӯъҳои гуногун;
  • ташкили курсҳои кӯтоҳмуддат ва дарозмуддати забономӯзӣ.
http://www.zoofirma.ru/